Site pictogram BioGezond: infoblad over gezond leven

Een gezonde darmflora dankzij probiotica en prebiotica

Meer dan ooit erkent men in de geneeskunde dat een gezonde darmflora of evenwichtig ‘microbioom’ een basisvoorwaarde is voor een optimale gezondheid en zowel bij de preventie als in de aanpak van diverse kwalen een prominente rol vervult. Wanneer de darmflora verstoord is, kunnen naast een onbewerkte en vezelrijke voeding zowel ‘probiotica’ als ‘prebiotica’ ingezet worden om orde op zaken te brengen. Wat is een gezonde darmflora, welke functies vervult ze voor ons, hoe kunnen prebiotica en probiotica die darmflora gunstig beïnvloeden en hoe maken we een goede keuze uit de aangeboden voedingssupplementen?

 

Een gezonde darmflora: basisvereiste

Een evenwichtig microbioom moeten we ons voorstellen als een slijmlaagje dat het darmslijmvlies bedekt. Daarin leven – in toenemende mate vanaf de twaalfvingerige darm tot en met de dikke darm – ongeveer 1014 nuttige bacteriën in symbiose met de gastheer. Als ze in harmonie is, draagt de darmflora als een stabiel ecosysteem bij tot de gezondheid van de mens:

Tot een normale darmflora behoren onder andere bacteriën van de geslachten Bacteroïdes, Bifidobacterium, Fusobacterium, Clostridium, Escherichia, Lactobacillus, Enterococcus, Streptococcus en Eubacterium. Vooral aan deze van de geslachten Bifidobacterium en Lactobacillus worden gunstige werkingen voor de mens toegeschreven.

 

Oorzaken van dysbiose

Helaas kan de goede darmflora soms verstoord raken (‘dysbiose’), waarbij onnuttige tot ronduit schadelijke micro-organismen het overwicht krijgen boven de nuttige bacteriën. Ook ziet men heel vaak een afname van de diversiteit of in het aantal gunstige stammen. Oorzaken van een dergelijke verstoorde darmflora – vaak gevolgen van een klassieke westerse levensstijl – zijn ondermeer:

Gevolgen van dysbiose

Als door bovengenoemde omstandigheden onnuttige tot schadelijke micro-organismen de bovenhand krijgen en de diversiteit in de darmflora vermindert, dan kan dat heel wat mogelijke gevolgen opleveren:

Bij al deze symptomen of ziektebeelden kan men denken aan het inzetten van een probioticum of een prebioticum. Niet dat die preparaten in al deze gevallen een volledige genezing kunnen garanderen, maar ze kunnen door het verbeteren van de darmflora het ‘terrein’ verbeteren, waardoor een gezonde voeding en andere therapeutische maatregelen een beter effect zullen hebben.

‘Probiotica’: gunstige darmbacteriën

Een eerste manier om de darmflora te verbeteren, is het direct aanvoeren van gunstige darmbacteriën zelf. Per definitie zijn deze probiotica “preparaten op basis van levende micro-organismen die het gastheerorganisme positief beïnvloeden door de intestinale microbiologische balans te verbeteren en de darmfunctie te ondersteunen”. Helaas is de markt overspoeld met minderwaardige darmflorapreparaten. Om van een goed probioticum kunnen spreken, moet er aan een aantal voorwaarden voldaan worden:

‘Prebiotica’, voeding voor de goede darmflora

Een andere manier om het microbioom gunstig te beïnvloeden, is het met ‘prebiotica’ de geschikte voedingsstoffen aan te bieden. Per definitie zijn prebiotica “voor de mens niet verteerbare levensmiddeleningrediënten, die selectief de groei en/of de activiteit van één of meerdere soorten bacteriën in het colon stimuleren en daardoor de gezondheid van de gastheer bevorderen”. Concreet betekent dit dat er welbepaalde gunstige substanties bestaan die de mens in zijn maag en dunne darm niet kan afbreken, maar die vervolgens wel in de laatste deel van de dunne darm en in de dikke darm door de aldaar aanwezige darmflora kunnen gebruikt worden als voedingsbronnen. Waardoor vervolgens de in zijn groei gestimuleerde darmflora op diverse terreinen de gezondheid van de mens kan bevorderen.

Fructo-oligosachariden

De best onderzochte en in voedingssupplementen of in functionele voeding meest gebruikte prebiotica zijn “korte keten fructo-oligosacchariden” (scFOS). Dit zijn bijzondere, in de natuur voorkomende, wateroplosbare suikerketens die zijn opgebouwd uit 2 à 4 fructose-moleculen met één eindstandige glucose. Fructo-oligosacchariden komen van nature voor in groenten en granen zoals aardpeer, look, prei, ui, asperges, cichorei, schorseneren, gerst en haver. Ze worden voor voedingssupplementen en functionele voeding vooral gehaald uit de wortel van de cichorei (Cichorium intybus) of aangemaakt door enzymatische fermentatie van riet- of bietsuiker. Korte keten fructo-oligosachariden zijn al het onderwerp geweest van diverse studies en er is onder meer van aangetoond dat ze:

Nog andere prebiotica

‘Synbioticum’: de combinatie

Wat is nu de beste benadering om een verstoorde darmflora weer op punt te zetten:  prebiotica of probiotica toedienen? In de praktijk kan je al voldoende prebiotica innemen als je een volwaardige, vezelrijke voeding consumeert: groenten, fruit, noten, zaden, peulen, volle granen, aangevuld met gefermenteerde melkproducten (yoghurt, kwark, kefir) en vis, die ook beiden de darmflora gunstig beïnvloeden. Daarnaast kan dan met een voedingssupplement probiotica aangeleverd worden, die voldoen aan hoger vernoemde vereisten. We moeten er trouwens ook op wijzen dat probiotica en prebiotica soms in één preparaat kunnen worden gecombineerd: men spreekt hierbij van ‘synbiotica’. Nog beter is een totaalpreparaat voor de darmen dat naast pre- en probiotica ook nog extra vezels aanvoert, zoals psylliumvezels (‘vlozaad’) en kokosvezels.

Opmerking

Wie met een Belgische voedingssupplement de darmflora wil verbeteren, moet weten dat de Belgische overheid de termen ‘probioticum’ en ‘prebioticum’ niet toelaat. Dus zal je in het eerste geval moeten op zoek gaan naar ‘darmflorapreparaten’ of ‘darmbacteriën’, in het tweede geval naar ‘voeding voor de darmflora’.

Mobiele versie afsluiten